Was- en strijkservice in Leiden

Leiden was ooit de belangrijkste textielstad van Europa. In de zestiende en zeventiende eeuw klopte hier het hart van de Nederlandse lakennijverheid, met duizenden wevers, spinners, vollers en ververs die samen de stad op de wereldkaart zetten. Zuid-Nederlandse vluchtelingen die na de val van Antwerpen in 1585 naar het noorden trokken, duwden de Leidse textielindustrie definitief naar de top; tegen 1641 werd er zelfs een nieuwe pronkzaal voor keuring gebouwd: de Laecken-Halle, die nog steeds aan de oever staat en nu Museum De Lakenhal huisvest.

De ambachten waren zwaar, en vaak onprettig. Vollers bewerkten lakense stoffen in tobbes met vollersaarde, urine en zeep, en kneedden het met de voeten — ongeveer zoals druiven ooit werden gestampt. Blekers legden de stoffen op grote grasvelden rondom de stad uit om door zon, wind en regen gebleekt te worden. De Lakenhal stond direct aan het water, zodat schepen vol stoffen — soms vijftig meter lang en honderd pond zwaar — tot aan de deur konden varen. De prent hierboven, uit de Rijksmuseum-collectie, toont Leiden vanaf de weilanden die lange tijd het leven van bleker en wever bepaalden.

Rond 1700 begon de lakenindustrie te kwijnen; vraag verschoof naar Engeland en nieuwe productiegebieden. Leiden zette zich om naar wat nu de universiteitsstad is — gesticht in 1575 als beloning voor het beleg dat de inwoners hadden doorstaan. De textielgeschiedenis leeft verder in museumstukken, straatnamen (Voldersgracht, Weefstraat) en in de architectuur van de binnenstad. En ook in wat Leiden vandaag is: een stad vol studenten, onderzoekers, gezinnen, forensen.

Wie in Leiden woont, woont tussen geschiedenis en drukte — binnen vijftien minuten bij Den Haag, binnen een half uur bij Amsterdam, en meestal geen tijd om de was ook nog netjes te krijgen. Wij rijden op vaste ophaaldagen door de stad — Binnenstad, Merenwijk, Stevenshof, Roodenburg. Je waszak staat 's ochtends klaar, en komt 's avonds schoon, gestreken en keurig gevouwen terug bij dezelfde bezorger. Zo werkt Wastas in Leiden — met het ambacht dat hier al acht eeuwen hoort.