Was- en strijkservice in 's-Gravenzande

's-Gravenzande kreeg al in 1246 stadsrechten. Graaf Willem II verleende ze op advies van zijn moeder Machteld — eerder dan Rotterdam (1340), eerder dan Amsterdam (1300). Voor zijn tijd een bijzondere status: 's-Gravenzande had zowel lage als hoge rechtspraak, wat betekende dat er zelfs lijfstraffen konden worden opgelegd. De tekst van die stadsrechten is een van de oudste uit Holland die bewaard zijn gebleven.

Groot is 's-Gravenzande nooit geworden. Het is het enige plaatsje in het Westland dat ooit stad heette, maar het bleef een dorp van pakweg duizend inwoners tot diep in de twintigste eeuw. De Lambertuskerk aan het plein — te zien op de foto hierboven, al gaat de huidige vormgeving terug op 1872–1873 — domineert nog altijd de dorpskern. Van de middeleeuwse stadsmuren en haven is nauwelijks iets bewaard. Wat rest is een compact plein, een markt, en de trots van een plaats die graaf én gravin tot stad verhieven.

Tussen 's-Gravenzande en de kust ligt nog altijd een strook duinen en weide. Dat landschap heeft het Westlandse dorpsgevoel lang behouden. Pas in de twintigste eeuw schoten er wijken uit de grond, en vandaag is 's-Gravenzande een van de grotere dorpskernen van de gemeente Westland. Forenzen die bij Den Haag of Rotterdam werken, tuinders en handelsfamilies wonen er nu zij aan zij.

Wie in 's-Gravenzande woont heeft zand, kust en ruimte op loopafstand. Maar de dagen zijn er niet langer om. Wij rijden op vaste ophaaldagen door 's-Gravenzande — het centrum, Rozenhof, Zandhove en Heenweg. Je waszak staat 's ochtends klaar, en komt 's avonds schoon, gestreken en gevouwen terug. Dezelfde bezorger, dezelfde tijd, iedere week. Zo werkt Wastas hier — in de oudste stad van het Westland, zonder gedoe.